Martyrologia leśników – Katyń, Sybir, Kresy

Martyrologia leśników – Katyń, Sybir, Kresy
Reż. Jacek Frankowski
Czas trwania – 30 min; DVD

Pod tym tytułem, Jacek Frankowski – leśnik, rysownik i filmowiec zrealizował dokumentalny film „poświęcony pamięci Tych, którzy złożyli ofiarę życia na ołtarzu Wolności Ojczyzny”. Okazją do premierowego pokazu tego filmu była 71. rocznica mordu katyńskiego i pierwsza rocznica katastrofy smoleńskiej.

Motyle dzienne Polski. Atlas bionomii

Motyle dzienne Polski. Atlas bionomii
Adam Warecki
Wydawnictwo „Koliber” 2010, s. 320

To wydawnictwo niecodzienne z conajmniej dwóch powodów. Po pierwsze niezwykle rzadko (zwłaszcza w Polsce) hobbyści wydają książki opisujące ich pasję, która nie jest jednocześnie ich zawodem. Po drugie jeszcze rzadziej książka taka jest w danej dziedzinie czymś zupełnie nowym.
Atlas jest owocem kilkunastu lat wędrówek za motylami lekarza neurologa. Najważniejsze jest jednak to, że autor prezentuje coś, co do tej pory wielu przyrodnikom nie było dostępne – wiedzę o tym, jak wyglądają jaja, gąsienice i poczwarki prawie wszystkich z ponad 150 gatunków dziennych motyli występujących w Polsce!

Z dawnej Białowieży

Z dawnej Białowieży
Piotr Bajko
Agencja Hajstra 2010, s. 256

Białowieża znana i nieznana – tak w skrócie można określić zawartość książki. Owszem wątki białowieskich polowań królewskich i prezydenckich pojawiają się dość często w licznych wydawnictwach. Jednak informacje skąd wzięło się słynne już dziś „Miejsce Mocy” albo że słynny pisarz i filozof francuski Jean Jacques Rousseau miał zamieszkać w Białowieży lub jak wyglądał i funkcjonował carski pałac i jak doszło do jego rozbiórki, trudno znaleźć.

Z dziejów bieszczadzkich kolejek leśnych

Z dziejów bieszczadzkich kolejek leśnych
Zygmunt Rygiel
Rutenus, s. 159

Historia karpackiego leśnictwabyłaby więcej niż niepełna, gdyby zabrakło w niej solidnego rozdziału okolejkach wąskotorowych.

Książka „Z dziejów bieszczadzkichkolejek leśnych” to kolejne, po wydanej w 2009 r. monografii kolejek leśnych wLasach Janowskich, opracowanie poświęcone zapomnianemu środkowi transportu,który z powodzeniem i wydajnie funkcjonował w pierwszej połowie ubiegłegostulecia. Jego autor z tematem stykał się już w miejscu urodzenia w Charnohorzei później w czasie pracy zawodowej, która w większej części upłynęła wBieszczadach. Rozpoczynał ją w latach 50., kiedy wąskotorówka z Łupkowa doWetliny przez Cisną funkcjonowała w ramach Ośrodka Transportu Leśnego zgodnie zjej pierwotnym przeznaczeniem. Po wprowadzeniu nt. budowy kolejek wgalicyjskiej części Karpat Wschodnich, Zygmunt Rygiel omawia poszczególnelinie, najwięcej miejsca poświęcając kolejce ciśniańskiej, która jako jedyna przetrwała dodziś. Tej linii dotyczą również dołączone do książki wspomnienia byłejpracownicy kolejki Danuty Damińskiej-Grzywacz.

Serce i pazur

Serce i pazur
Simona Kossak
Publikator 2010, s. 208

Kto parę lat temu miał szczęście znaleźć się w zasięgu śpiewnej fali Radia Białystok, być może usłyszałcharakterystyczną zapowiedź audycji: Dlaczego w trawie piszczy? Cieszący siędużą popularnością cykl przerwała w 2007 r. śmierćnieodżałowanej autorki – prof. Simony Kossak. Wydawnictwo Publikator wskrzesiłoczęść spośród tych radiowych opowieści.

Szkody wyrządzane przez zwierzynę w lesie z uwzględnieniem podstaw ekologicznych oraz stosowane zabiegi ochronne

Szkody wyrządzane przez zwierzynę w lesie z uwzględnieniem podstaw ekologicznych oraz stosowane zabiegi ochronne
Siegfried Prien, Michael Gunter Müller
Wydawnictwo Neumann-Neudamm 2010, s. 365

Drzewostany szczególnie zagrożone przez zwierzynę wymagają specjalnych zabiegów ochronnych i złożonych działań zapobiegawczych. Szkody pozostają również nie bez znaczenia dla wyniku ekonomicznego każdego gospodarstwa leśnego. Właśnie owe problemy to główny temat rozważań drugiego, mocno rozszerzonego wydania, opublikowanej po raz pierwszy w 1997 r. książki wybitnych znawców przedmiotu, profesorów z Wydziału Leśnego Politechniki Drezdeńskiej w Tharandt (tytuł oryginału: Wildschäden im Wald. Ökologische Grundlagen und integrierte Schutzmaßnahmen).

Licząca ponad 100 stron więcej niż pierwsze wydanie publikacja to aktualny przegląd pojmowanych systemowo metod i zabiegów z dziedziny ochrony lasu. Nie dające się uniknąć konsekwencje wdrażania zintegrowanych zabiegów ochronnych, szukanie różnych dróg wiodących ku pronaturalnej hodowli lasu lub zastosowanie wyważonej techniki, uwzględniającej nowoczesne technologie leśne, poddane zostają przez autorów szczegółowej analizie.

Omawiając poszczególne grupy tematyczne, autorzy z dużym znawstwem wgłębiają się w szczegóły, które przy pomocy przejrzystych grafik (43), tabel (94) oraz barwnych zdjęć (126) pozwalają zainteresowanemu czytelnikowi lepiej zrozumieć omawiane w tekście zagadnienia. Zarysowujący się często w praktyce ekosystemowy konflikt na płaszczyźnie człowiek – las – zwierzyna, autorzy przybliżają czytelnikom, podając liczne przykłady stosowanych w praktyce rozwiązań, wnosząc w ten sposób ważny wkład w proces poznawania i rozumienia prezentowanego przez nich kompleksu tematycznego. Ważnym uzupełnieniem książki jest liczący 24 strony spis aktualnej literatury, który pozwala na dogłębne studiowanie wybranego zagadnienia.

Za mniej ważny dla przeciętnego polskiego czytelnika można by uznać rozdział uwzględniający aspekt prawny w zapobieganiu szkodom. Niemniej dla zainteresowanych rozdział ten może pomóc lepiej zrozumieć funkcjonowanie leśnej profilaktyki ochroniarskiej w funkcjonowania prawodawstwa niemieckiego. Można z całą pewnością stwierdzić, że owa, pod każdym względem interesująca, publikacja będzie niewątpliwie cennym źródłem wiedzy oraz nieodzowną pomocą dla szerokiej rzeszy ludzi lasu, także i po naszej stronie Odry.

Stefan Panka

Urządzenia techniczne w produkcji leśnej, t. I Urządzenia do hodowli i ochrony lasu

Urządzenia techniczne w produkcji leśnej, t. I Urządzenia do hodowli i ochrony lasu
Jerzy Więsik, Monika Aniszewska SGGW w Warszawie, s. 400

Książka to solidny podręcznik akademicki, opisujący urządzenia stosowne w produkcji szkółkarskiej, zagospodarowaniu i ochronie lasu. Autorzy, prof. Jerzy Więsik (były, wieloletni kierownik Katedry Maszyn Rolniczych i Leśnych na Wydziale Inżynierii Produkcji SGGW) i dr inż. Monika Aniszewska podzielili go na pięć rozdziałów.

W rozdziale „Pozyskiwanie owoców i nasion drzew leśnych” przedstawiono sposoby zbioru, procesy technologiczne wyłuszczania, wyposażenie techniczne wyłuszczarni, podstawy teoretyczne wytrząsania nasion oraz ocenę i klasyfikację nasion. Rozdział „Produkcja sadzonek” obejmuje m.in. opis, budowę i klasyfikację: pługów, kultywatorów, bron i wałów. Opisano w nim sposoby wysiewu nasion i siewniki, pielęgnowanie siewek i sadzonek, wyjmowanie sadzonek, szkółkowanie, procesy produkcji sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym.

Rozdział trzeci szczegółowo charakteryzuje zagadnienia uprzątania powierzchni, pozyskania i rozdrabniania odpadów, uprawy gleby, odnawiania siewem i sadzeniem. Trzy powyższe rozdziały stanowią ok. 60% objętości opracowania, co wynika z wagi tej problematyki.

W rozdziale „Pielęgnowanie upraw i drzew leśnych” opisano budowę urządzeń do pielęgnacji upraw, a także maszyny i urządzenia do podkrzesywania drzew. Rozdział piąty „Ochrona drzewostanów” zawiera opis budowy i wymagania techniczno-leśne opryskiwaczy.

Dużą wartością podręcznika są przejrzyście i dokładnie przedstawione teoretyczne podstawy obli-czeń (opory, moce, kinematyka) maszyn i urządzeń, bogato ilustrowane własnymi rycinami i tabelarycznymi zestawieniami, a także bogata literatura przedmiotu.

Podręcznik jest przedstawieniem dorobku wieloletniej i owocnej pracy prof. Jerzego Więsika i jego zespołu. Napisany w przystępny sposób z myślą o studentach, będzie pomocny także dla konstruktorów maszyn leśnych, kadry technicznej nadleśnictw i zakładów usług leśnych zajmujących się realizacją zadań produkcyjnych. Podręcznik wypełnia lukę w zakresie omawianej problematyki, jest wartościowym źródłem informacji dla szerokiego grona osób zajmujących się leśnictwem.

Henryk Różański

Zapomniani zwycięzcy

Zapomniani zwycięzcy
Tomasz Szeszycki
SoftVision 2010, s. 311

Na samym początku Czytelnikom należy się wyjaśnienie, skąd na łamach „Lasu Polskiego” prezentacja kilkusetstronicowej książki historycznej nt. powstania wielkopolskiego? Okoliczność, która o tym stanowi, to osoba autora – Tomasz Szeszycki to nie tylko zapalony regionalista i badacz lokalnej historii, ale przede wszystkim leśnik.

Nadleśnictwo Kartuzy

Nadleśnictwo Kartuzy
Historia i współczesność
Elżbieta Gostkowska,
Krzysztof Jażdżewski
SITLiD Oddział w Gdańsku,
Kartuzy 2008, s. 344.

W 140. rocznicę utworzenia Nadleśnictwa Kartuzy, a jednocześnie na 30-lecie jego funkcjonowania w obecnym kształcie pojawiła się obszerna publikacja popularno-naukowa poświęcona historii i specyfice gospodarki leśnej na obszarze Nadleśnictwa od średniowiecza po współczesność.

Sztuka tropienia zwierząt

Sztuka tropienia zwierząt
Włodzimierz Jędrzejewski, Wadzim Sidarowicz
ZBS PAN 2010, s. 227

Początkujący tropiciel otrzymał właśnie okazję poznania tajników śledzenia zwierząt i dostrzegania pozostawionych przez nie znaków. Nauczycielami są niezwykle doświadczeni badacze przyrody, profesorowie zoologii, którzy swe doświadczenia zbierali głównie w najdzikszych puszczach środkowej Europy – Białowieskiej i Nalibockiej. Autorzy dzielą się wiedzą na temat czytania tropów i śladów ssaków, a jak sami piszą we wstępie, skłoniła ich do tego m.in. potrzeba podzielenia się z czytelniami poczuciem piękna i niezwykłości przeżytych doświadczeń i obserwacji. Rzeczywiście, każdy kto tropił żubra, łosia czy wilka doskonale wie, że to ekscytujące przeżycie.
Dość duży format książki wskazuje na to, że jest ona raczej podręcznikiem niż przewodnikiem terenowym, jednak wielość ilustracji sprawia, że może być ona bardzo przydatna również w terenie. Każdy spośród kilkudziesięciu gatunków lub grup podobnych do siebie gatunków został opisany w osobnym rozdziale, rozpoczynającym się od zbioru ogólnych danych o jego biologii i wyglądzie. Dalej znajdują się, opatrzone licznymi ilustracjami, informacje na temat tropów, odchodów, sposobów znakowania terenu, śladów żerowania i wyglądu legowisk. Opisy zdjęć najczęściej są bardzo wyczerpujące, co dodatkowo ułatwia ich wykorzystanie. Prezentowana wiedza o poszczególnych gatunkach jest dość zróżnicowana objętościowo. Najbogatsze są rozdziały poświęcone dużym zwierzętom kopytnym i drapieżnym, nieco mniej obszerne dotyczą średnich i małych drapieżników, zajęczaków i gryzoni. Najmniej informacji znajdziemy o ssakach owadożernych.
W kilku miejscach zawarto informacje dotyczące możliwych pomyłek w rozpoznawaniu zbliżonych wyglądem tropów i tego, jak unikać potencjalnych pomyłek. W tym celu autorzy podają czasem bardzo szczegółowe dane, których przyswojenie pozwoli uniknąć tropicielskich „potknięć”. To ważne, bo książka kierowana jest nie tylko do pasjonatów przyrody, myśliwych i leśników, lecz także do studentów kierunków biologicznych i badaczy, którzy zamierzają wykorzystywać tropienie zwierząt w swojej pracy. Głównie do nich adresowany jest również ostatni rozdział książki, poświęcony metodyce tropień i wykorzystaniu ich w pracy badawczej.
Nie ulega wątpliwości, że książka ukazała się w najlepszym z możliwych momentów. Zima sprzyja nauce tropienia, a brak liści i świeżo spadły śnieg ułatwiają wyszukiwanie śladów pozostawionych przez zwierzęta. „Sztuka tropienia zwierząt” z pewnością w tym pomoże, ponieważ jest najpełniej traktującą ten temat książką, dostępną obecnie na krajowym rynku.

SoWa