Co warto przeczytać?
Zalesiać czy nie zalesiać?
Zalesiać czy nie zalesiać?
A. Jermaczek (red.)
Klub Przyrodników
2008
Temat zalesień nie jest błahy, czego najlepszym dowodem jest ponad 1,2 mln ha gruntów w całym kraju, na które od 1947 r. powrócił las i tysiące hektarów czekających, aż zaszumią na nich młode drzewka. W zdecydowanej większości powrót lasu na grunty rolne jest mniej lub bardziej przemyślanym działaniem człowieka. I właśnie wołaniem o to, by zalesienia były działaniem dobrze przemyślanym, jest prezentowana publikacja. Jej autorami są zarówno przyrodnicy, jak i leśnicy, którzy zgodnie podkreślają, że zwiększanie powierzchni leśnej jest działaniem niezbędnym. Jego istotą powinno być jednak odpowiednie planowanie i realizacja zgodna nie tylko z najlepszymi zasadami leśnymi, ale i z uwzględnieniem wartości przyrodniczych zalesianych terenów. Szerokie spojrzenie na zalesiania jest olbrzymią zaletą książki. Uprzedzam jednak – nie jest to podręcznik, który przeprowadzi Czytelnika przez całą problematykę i doradzi co, gdzie i kiedy zrobić, by zalesić zgodnie ze sztuką, zgodnie z potrzebami ochrony przyrody i jeszcze do tego zgodnie z procedurami formalnymi. Książka pokazuje wieloaspektowość dobrego planowania zalesień i może być przydatna zarówno dla indywidualnego właściciela gruntu, gminy planującej przeznaczenie obszarów pod zalesienia, jak i leśników trzymających pieczę nad znaczną częścią krajowych zalesień.
Dendrologia
Dendrologia
W. Seneta, J. Dolatowski
PWN 2008
Trudno dociec, które z rzędu wydanie najbardziej poczytnej książki o drzewach i krzewach naszego kraju, trafiło niedawno na księgarskie półki. Wydawca podaje, że czwarte, z mojej rachuby wychodzi, że ósme, a wcześniej był jeszcze trzytomowy skrypt przeznaczony dla studentów ogrodnictwa. Ale nie to jest najważniejsze. Istotne jest to, że każde nowe wydanie
zawiera wiele zmian w stosunku do poprzednich.
To wynik postępu prac badawczych nad poszczególnymi rodzajami, gatunkami i występującymi w ich obrębie odmianami. Poszerza się również wiedza o mieszańcach międzygatunkowych, zmieniają poglądy na wymagania niektórych gatunków, pojawiają nowe informacje z dziedziny fitosocjologii i ochrony przyrody.
Zespoły leśne Polski
Zespoły leśne Polski
J. M. Matuszkiewicz
PWN 2008
Książka znanego geobotanika powinna zainteresować wszystkich leśników. Stanowi bowiem kompendium wiedzy o różnorodności zespołów leśnych w naszym kraju. Oparta jest zarówno na najnowszej wiedzy, jak i badaniach sprzed wielu lat, dzięki którym możliwe jest ustalenie współczesnego statusu niektórych zbiorowisk, a także dość precyzyjne opisanie zasięgu ich występowania. Publikacja jest też pierwszym całościowym opracowaniem wszystkich zbiorowisk leśnych występujących w Polsce. Jej waga jest szczególna również z innego powodu, o którym autor pisze następująco: prowadzona od wielu lat współpraca fitosocjologów z naukowcami-leśnikami zaczyna przynosić coraz lepsze efekty. Coraz mniej mamy zastrzeżeń do typologii leśnej i leśnej klasyfikacji siedlisk. Z nadzieją oczekujemy na „renaturalizację” lasów. Chodzi zapewne o mniej szablonowe podejście do hodowli lasu i odejście od monokultur sadzonych bez względu na jakość i zróżnicowanie siedlisk. Czyli o powrót do natury.
Ochrona środowiska przyrodniczego
Ochrona środowiska przyrodniczego
red. G. Dobrzański PWN 2008
Książkę najprościej określić jako próbę prezentacji szerokiego spojrzenia na problem ochrony środowiska. Pewnie można się sprzeczać, czy nie jest to zbyt ogólne potraktowanie tematu, jednak odbiorca, który poszukuje szerokiej, acz podstawowej wiedzy o problemie uzna, że jest to próba udana.
Największą zaletą książki jest interdyscyplinarny charakter. Autorzy pokusili się o prezentację wiedzy z różnych dziedzin wiążących się bezpośrednio z ochroną przyrody i środowiska. O tym, że ich praca była potrzebna, przekonują przytaczane liczby, przedstawiające procentowy udział obywateli świadomych ekologicznie w całej populacji. W 1992 r. odsetek ten wynosił 34%, a w 2004 r. tylko 16%. Co gorsze w 2002 r. tylko 24% Polaków uznawało degradację środowiska za ważne zagrożenie cywilizacyjne.
Drzewa świata
Drzewa świata T. Russel, C. Cutler, M. Walters
Universitas 2008
Autorzy zgrupowali gatunki w czterech rozdziałach opisujących drzewa klimatu umiarkowanego Ameryk, drzewa klimatu tropikalnego Ameryk, drzewa Europy oraz drzewa Afryki, Azji i Australazji. Każdy gatunek omówiono według tego samego schematu: miejsce występowania i zasięg, powszechność i wartość użytkowa, odmiany, opis cech charakterystycznych. Przy opisach znajdują się rysunki lub zdjęcia prezentujące ogólny pokrój drzewa oraz zbliżenie pędu z igłami, liśćmi, kwiatami, szyszkami czy owocami.
Ruda a zielona
Ruda a zielona
A. Podgórski (red.)
Rudzkie Towarzystwo Przyjaciół Drzew 2008
Na nasze łamy rzadko trafiają książki o wyraźnie lokalnym charakterze. Wyjątkiem są może monografie historyczno-przyrodnicze nadleśnictw. Tę, będącą owocem starań lokalnego stowarzyszenia ze Śląska, postanowiliśmy jednak zaprezentować.
Bohaterem książki jest miasto – Ruda Śląska, które mimo że położone w przemysłowej aglomeracji, okazuje się całkiem bogate w zieleń miejską (stąd tytuł). Autorzy postanowili pokazać, że ich uprzemysłowione miasto swoje korzenie ma jednak w przyrodzie, której skrawki – choć porozrzucane po różnych dzielnicach – przetrwały do dziś i warte są poznania, tym bardziej że kryją w sobie czasem zaskakująco bogaty świat dzikich stworzeń.
Lasy Polski
Lasy Polski
Edward Marszałek (tekst)
OW Multico 2008
Prezentowana książka jest kolejnym wydanym na dobrym poziomie albumem przyrodniczym Oficyny Wydawniczej Multico. Na blisko 250 stronach prezentuje różnorodność polskich lasów. Wycieczkę po ostępach zaczynamy nad morzem, wśród przesypującego się przez sosnowy bór piasku i porastających wysoki klif sosen. Dalej trafiamy na rozległe śródleśne torfowiska, w bory bagienne i olsy, do królestwa łosi i żurawi. Kolejny rozdział prezentuje niżowe formy borów i lasów, którym od wieków charakter nadaje sosna. Chwilę później odwiedzamy już „wsłuchane w szum polskich rzek” łęgi, w których łany paproci tworzą tunele dla leniwie sączących się strumieni i rzeczek, a wśród splotów korzeni nadbrzeżnych olszy kryje się niejeden zwierz.
Woda dla lasu, las dla wody
Woda dla lasu, las dla wody
Dariusz Anderwald (red.)
CEPL 2008
Kolejny, 18 już zeszyt z cyklu Studia i materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie, poświęcony został istotnemu dla współczesnego leśnictwa problemowi utrzymania i przywracania wody w lasach. Publikacja jest zbiorem artykułów prezentujących doświadczenia osób biorących udział w tegorocznej konferencji „Aktywne Metody Ochrony Przyrody w Zrównoważonym Leśnictwie”. Na ponad 360 stronach zaprezentowano 28 artykułów i 5 notatek prezentujących różne aspekty problematyki. Część prac ma charakter ogólny i przedstawia relacje między lasem a wodą, problematykę małej retencji w lasach w ujęciu ogólnopolskim, metodykę ochrony obszarów podmokłych, rolę leśnych rezerwatów przyrody w utrzymaniu zasobów wodnych, a także perspektywy rozwoju działań w zakresie małej retencji w LP. Pozostałe artykuły dotyczą konkretnych przedsięwzięć i problemów. Znajdziemy wśród nich informacje o ochronie i regeneracji ekosystemów mokradłowych, ochronie starorzeczy i lasów łęgowych, badaniach roślinności leśno-torfowiskowej, sposobie szacowania objętości retencyjnej stawów bobrowych i wpływie tych gryzoni na wspomaganie renaturyzacji siedlisk podmokłych.
Atlas roślinności lasów
Atlas roślinności lasów
Leokadia Witkowska-Żuk
OW Multico 2008
Ta znakomita książka ukazała się w serii „Flora Polski”, jako ósmy jej tom, a patronat nad nią objęły Lasy Państwowe, Liga Ochrony Przyrody oraz Towarzystwo Przyjaciół Lasu. Na wstępie uprzedzam, że nie należy do książek tanich – 160 zł, ale warta jest znacznie więcej, aniżeli
wyceniło ją Wydawnictwo. Na blisko 600 stronach otrzymujemy bowiem ogromną dawkę wiedzy botanicznej, wyłożonej przez znakomitą, emerytowaną profesor WL SGGW. To o czym koniecznie trzeba wspomnieć na wstępie, to fakt, że zawiera ona najświeższą wiedzę o zbiorowiskach i zespołach leśnych, ich zasięgach występowania, a także o ponad 500 gatunkach roślin spotykanych w polskich lasach. Uwzględnia również ich aktualny status ochronny, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim – w ramach Dyrektywy Siedliskowej.
Od Szkoły Szczególnej Leśnictwa do…
Od Szkoły Szczególnej Leśnictwa
do Wydziału Leśnego SGGW
praca zbiorowa
Wydawnictwo SGGW 2008
Książka jest niezwykle ciekawym zbiorem artykułów autorstwa znawców historii leśnego szkolnictwa wyższego. Inicjatorem jej powstania jest prof. Andrzej Grzywacz. Już w początkach lat 90. XX w. pojął trud zgromadzenia zespołu autorskiego, który opracowałby materiały, prezentując historię stołecznego szkolnictwa leśnego. Wówczas książki nie udało się wydać. Po kilkunastu latach przedsięwzięcie to znalazło swój szczęśliwy koniec. Tak obszernego i wszechstronnego opracowania nie ma bodaj żadna z krajowych uczelni leśnych. Po części dlatego, że nie mają one 190-letniej tradycji.
Publikacja zawiera 25 artykułów autorstwa Józefa Brody, Andrzeja Grzywacza, Kazimierza Heymanowskiego, Władysława Jedlińskiego, Jana Miklaszewskiego, Mariana Nowotarskiego, Ewy Polak-Pałkiewicz, Mieczysława Sicińskiego, Bohdana Szymańskiego, Władysława Węgorka, Tadeusza Wieczorka, Edwarda Więcko, Ryszarda Zaręby i Pawła Zarzyńskiego. Część materiałów została opracowana wiele lat temu, a dziś zostały przedrukowane. Dotyczą one okresów, w stosunku do których dziś bardzo trudno byłoby ustalić fakty i odnaleźć dokumenty. Dzięki temu, że niegdyś zostały one zebrane przez znanych naukowców, obecnie mamy szansę poznać fakty sprzed wielu dziesięcioleci. Inne teksty zostały opracowane specjalnie na potrzeby tej publikacji.
